Cam Tavan Sendromu Nedir? Nasıl Başa Çıkılır?

cam tavan sendromu

İş yaşamında karşılaşılan stres, baskı ve belirsizlik gibi durumlar neticesinde ortaya çıkan cam tavan sendromu, olumsuz bir duruma karşılık geliyor. Söz konusu sendrom, özellikle kadınlarda daha sık gözlemleniyor. Bireylerin özgüven, performans ve başarı kriterlerine ulaşmalarını engelleyen bu sorunla mücadele eden bireyler, kendi kendilerine koydukları engellerle baş etmekte zorlanabiliyor. Glass ceiling nedeniyle kariyerlerinde ilerleme konusunda güçlükler yaşayabiliyorlar.  

Cam Tavan Sendromu Nedir?

Cam tavan sendromu, bireylerin kendilerini iş yaşamında görünmez bir engelle sınırlanmış gibi hissetmeleri anlamına geliyor. Genellikle cinsiyet, etnik köken, yaş ya da diğer kişisel özelliklere dayalı ayrımcılık nedeniyle yaşanıyor. 1970’lerin sonları ve 1980’lerin başlarına dayanan cam tavan sendromunun hikayesi, çoğunlukla kadınların iş dünyasında üst pozisyonlara yükselme mücadelesiyle ilişkilendiriliyor.

İş yaşamında ilerlemek isteyen bireyler, belirli bir noktaya kadar başarılı olabiliyor. Tabii hemen ardından daha ileri gitmelerini engelleyen görünmez bir tavanla karşılaştıklarını hissediyorlar. Bu engel, o kişinin potansiyelini sınırlıyor. Neticede özgüven eksikliğini doğurarak kariyer hayatında ilerlemesine engel oluyor. Söz konusu cam tavan sendromu için, aslında kişinin kendine inanma konusundaki sınırlayıcı düşüncelerinin bir sonucu olduğunu söylemek mümkün!

Cam Tavan Sendromu Nedenleri Nelerdir?

Cam tavan sendromu nedenleri incelendiğinde, oldukça çeşitli hususlar göze çarpıyor. Sendrom, genellikle kadınların tecrübe ettiği bir durum olarak biliniyor. Tabii pek çok unsur nedeniyle erkeklerin de bu rahatsızlıkla karşılaşabilmesi muhtemel! Cam tavan sendromu sebepleri arasında öne çıkan en önemli hususları şöyle sıralayabiliriz;  

  • Cinsiyet Stereotipleri: Liderlik ve üst düzey pozisyonlara erkeklerin daha uygun olmasına, kadınların ise bu pozisyonlarda başarısız olabileceklerine dair inançlara sıklıkla rastlanıyor. Söz konusu inanış, cam tavan sendromunun nedenleri arasında belki de en önemli faktör olarak öne çıkıyor. 
  • Önyargı ve Ötekileştirme Sorunları: Sadece cinsiyet değil; etnik köken, yaş ve cinsel yönelim gibi kişisel özelliklere dayalı ayrımcılıklar da cam tavan sendromu rahatsızlığının yaşanmasına sebep olabiliyor.
  • Şirket Kültürü: Rekabetçi ve anlayışsız bir çalışma ortamı, liderlik ve yükselme konusundaki normları etkileyerek sendromun gelişimine yol açabiliyor. 
  • Terfi Kriterleri: Şeffaf olmayan ve ön yargılara dayalı terfi kriterleri, belirli gruplara ait çalışanların yükselmesinin önüne geçebiliyor. Bir başka rahatsızlık türü olan parlak nesne sendromu hakkında bilgi edinmek için linke tıklayabilirsiniz.
  • Çalışma Şartları: Aile ve iş yaşamı dengesini kurmak konusunda zorlayıcı politikalar neticesinde ortaya çıkan cam tavan sendromu kadın çalışanlarda daha fazla görülebiliyor. Neticede üst pozisyonlara ulaşmak zor bir hale gelebiliyor. 
  •   İşe Alım Süreçleri: Önyargılı işe alım kararları, belirli gruplara mensup bireylerin işe alımını ya da atama süreçleri karmaşıklaşabiliyor. Neticede cam tavan sendromu gibi önemli rahatsızlıklar ortaya çıkabiliyor.

Cam Tavan Sendromu ve Cinsiyet İlişkisi?

İş hayatında kadınların temsiliyet oranı, yönetim pozisyonlarına yükseldikçe dramatik bir şekilde azalıyor. Her 100 kişiden sadece 31,8’i kadın iken, yöneticiler arasında bu oran daha da düşerek sadece 17,5 gibi bir oranda karşımıza çıkıyor.

Dünya genelinde Fortune 500 listesinde yer alan şirketlerin CEO’ları incelendiğinde ise yalnızca %4,8’inin kadın olduğu görülüyor. Karşılaştığımız bu istatistikler, iş dünyasında ciddi bir cinsiyet eşitsizliği olduğuna işaret ediyor ve kadınların üst pozisyonlara yükselme konusunda karşılaştıkları zorlukları açıkça ortaya koyuyor.

Gözlemlenen bu cinsiyet eşitsizliği, kadınların iş yaşamında cam tavan sendromu rahatsızlığıyla karşılaşmalarına neden oluyor. Kadınlar, kariyerlerini belirli bir noktaya kadar başarıyla inşa edebilirken, üst pozisyonlara yükselmekte zorlanabiliyorlar. Söz konusu durum, kadınların karşılaştığı görünmez engellerin bir ifadesi olarak ortaya çıkıyor. 

Bir başka önemli rahatsızlık olan imposter sendromu hakkında bilgi edinmek için linke tıklayarak ilgili yazımızı inceleyebilirsiniz.

Cam Tavan Sendromu Örnekleri

Dünya genelinde yaygın bir fenomen olan cam tavan sendromu, pek çok ülkede görülebiliyor. Toplumda cam tavan sendromu örnek için günlük yaşamlara baktığımızda, bir kişinin kendini bir pozisyona uygun olmayacak şekilde görmesi ve bu nedenle ilgili işe başvurmaktan vazgeçmesi gibi durumlar sıkça karşımıza çıkıyor. Akademik alanda da benzer örneklerle karşılaşmak mümkün! Bir öğrenci, yapamayacağına dair özgüvensizlikle akademik kariyer fırsatını değerlendirmeden vazgeçebiliyor. Borsa İstanbul’da listelenen şirketlerin yönetim kurullarında kadın üye oranının düşük olması, cam tavan sendromu etkilerini gösteren bir başka örnek olarak kabul ediliyor.

Dünyanın çeşitli bölgelerinde benzer örneklere rastlamak mümkün! Örneğin, Avustralya’da yapılan bir çalışmada, maaş dağılımının cinsiyete göre nasıl değiştiği incelenerek cinsiyetin temel bir etken olduğu belirlenmiştir. İspanya’da yapılan bir çalışma ise, kamu kurumlarında yapılan sınavlarda kadın adayların cinsiyet ayrımcılığına maruz kaldığı ortaya koyulmuştur. Analiz edilen bu çalışmalar, cam tavan sendromu rahatsızlığının evrensel bir sorun olduğunu ve cinsiyet eşitsizliğinin iş hayatında ciddi bir sorun olarak varlığını sürdürdüğünü gösteriyor. 

İş yaşamında en önemli süreçlerden biri olan oryantasyon konusuna yakından bakmak isterseniz linke tıklamanız yeterli!

Cam Tavan Sendromu ile Nasıl Başa Çıkılır?

Cam tavan sendromu rahatsızlığıyla mücadele etmek hem bireysel düzeyde hem de organizasyonel düzeyde çeşitli yöntemlerle mümkün olabiliyor. Öncelikle bu sendromun varlığını fark etmek ve nedenlerini anlamak adına profesyonel desteğe yönelmek gerekiyor. Sendromla başa çıkmaya çalışan her birey, özgüveninin artırmak için eğitimlere katılabilir ve deneyimli bir mentordan destek alarak kariyerini iyileştirebilir. Buna ek olarak bireyler, iletişim becerilerini güçlendirerek duygularını ve düşüncelerini etkili bir şekilde ifade etmeye başlayabilirler.  

Eşitlik ve çeşitliliği destekleyen uygulamalar ya da organizasyonlar hayata geçirilerek, ücret ve terfi süreçleri şeffaf ve adil bir şekilde yönetilebilir. Çalışanlara kariyer gelişimi konusunda destek vermek ve esnek çalışma politikaları uygulamak da son derece mühim! Bunun yanında çalışanlara mentörlük hizmeti sunulabilir ve kariyer yolculuklarına destek sunulabilir. 


Cam tavan sendromu ile başa çıkmak için bireylerin ve organizasyonların ilgili konuda farkındalık yaratması, sorunun üstesinden gelmek adına birlikte çalışması oldukça önemli! Profesyonel yardım ve destek almak üzere kurumsal psikolojik danışmanlık hizmetleri sunan uzmanlarla iletişime geçmek fayda sağlayabilir!

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir